Zwartwerk en de recessie

Eén op de vijf bouwbedrijven maakt zich schuldig aan sociale fraude, zo blijkt uit recente beirchtgeving. In een recessie die de economie activiteit met meer dan 4% doet krimpen zijn groeisectoren zijn moeilijk te vinden. Zwartwerk vormt een opmerkelijke uitzondering, en dit des te meer omdat de ‘sector’ al vijftien jaar aan het krimpen is. Ondanks de dalende trend, zou ongeveer ongeveer één-vijfde van de economische activiteit in ons land niet aangegeven en belast worden, waarmee we sterk boven het OESO-gemiddelde uitkomen.

De schaduweconomie kan gedefinieerd worden als onwettig niet-belaste economische handel in goederen en diensten, waarbij zware criminele feiten als de handel in drugs, gestolen goederen, mensensmokkel of prostitutie niet inbegrepen is. Kortom, de schaduweconomie valt grotendeels samen met het zwartwerk. Per definitie wordt deze economische activiteit niet officieel geregistreerd en aldus moeilijk te meten, hoewel algemeen aangenomen wordt dat ze substantieel is. Friedrich Schneider, Oostenrijks professor in economie, geldt als dé autoriteit om toch tot goede schattingen te komen.

De schaduweconomie in cijfers

Landen rond het Middellandse zeegebied als Griekenland of Italië doen het opvallend slecht, terwijl niet EU-landen als de VS, Zwitserland en Japan een kleine schaduweconomie laten optekenen. Een andere opvallende bevinding is dat de omvang van de schaduweconomie gestaag afneemt in OESO-landen. Over de hele wereld komt zwartwerk het meest voor in Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse en ex-Sovjetunie landen, met een gemiddeld percentage van ruim boven de 40%. Bijna de helft van de economische activiteit wordt dus niet officieel aangegeven, wat de mogelijkheden van de overheid om belastingen te innen sterk beperkt.

België

Zwartwerk is populair in België, zo blijkt ook uit de cijfers. Met een percentage van 20% scoren we duidelijk slechter dan onze buurlanden. België valt eerder te vergelijken met mediterrane landen dan met onze buren in dit opzicht. Aangezien een hoge belastingsdruk en ingewikkelde regelgeving en belastingswetgeving de voornaamste redenen zijn voor het bestaan van een schaduweconomie, valt deze bevinding ergens in de lijn van de verwachtingen. Het positieve nieuws is België de algemene trend volgt en dat de relatieve omvang van de schaduweconomie op vijf jaar tijd met 2.6 procentpunten afnam.

Het kerende tij

Deze evolutie is evenwel aan het keren, aldus Schneider. Gemiddeld zal de schaduweconomie in de EU naar verwachting met ongeveer 0.6 procent toenemen. Veel Europeanen zien zich immers geconfronteerd met werkloosheid en inkomensverlies waardoor meer tijd vrijkomt en zwartwerk aantrekkelijker wordt. Door de zware inkrimping van de officiële economie zal de schaduweconomie als percentage van het BBP voor het eerst sinds lang opnieuw fors stijgen.

Tabel

Tabel 1: Schaduweconomie

Schaduweconomie