Werkloosheid maakt Belgen ongelukkig

We behoren dan wel tot de rijkste landen ter wereld, erg bevorderend voor ons welzijn blijkt dat niet. Vergelijkend onderzoek van de Oeso toont immers aan dat we wat levenskwaliteit betreft, niet boven de middenmoot uitkomen. Vooral de hoge werkloosheid en een vaag gevoel van onveiligheid drukken op ons gemoed.

België behoort tot de rijkste landen ter wereld, een gemiddeld gezin heeft volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) een vermogen van bijna 48.700 euro, wat bijna het dubbele is van het Oeso-gemiddelde. We wonen ook in ruime huizen, waarvan we vaak eigenaar zijn en slagen er al bij al in de combinatie werk en gezin tot een goed einde te brengen. Bovendien, zo geven de Belgen aan, beschikken we over relatief veel vrije tijd. En toch, wanneer naar onze levenskwaliteit gepeild wordt, pieken we allerminst. In vergelijking met andere geïndustrialiseerde landen trappelen we zelfs ergens in het midden, zo blijkt uit een vergelijkende index van de Oeso. "Geld alleen maakt niet gelukkig", besluit econoom Kris Boschmans van werkgeversdenktank VKW Metena.

Voor de rangschikking peilde Oeso bij de 34 lidstaten naar de tevredenheid over onder meer onderwijs, gezondheid, veiligheid, werk, inkomen en milieu. Alle elf de parameters kregen zo een score mee, de totaalscore bepaalt de rangschikking. Australië komt daarbij uit de bus als land waar de levenskwaliteit het hoogst wordt ingeschat, gevolgd door Canada en Zweden. België eindigt zeventiende, tussen Duitsland en Frankrijk. Onderaan de lijst bengelen Mexico en Turkije. Nederland, ter vergelijking, landt op de tiende plaats. Een geloofwaardig resultaat, meent Boschmans, omdat de Oeso niet naliet te vragen of mensen zich gelukkig voelden. Ook hier volgen de antwoorden de algemene rangschikking.

Belangrijkste reden voor de Belgische ontevredenheid is de werkloosheid. Volgens Oeso tellen we niet alleen behoorlijk veel werklozen, in vergelijking met andere landen zitten we ook lang zonder werk. En dat weegt door, weet arbeidspsycholoog Hans De Witte (KU Leuven): "In de werkloosheid vervallen geldt absoluut als een levenscrisis", vertelt hij. "Werk is, naast inkomen, onze sleutel tot maatschappelijke participatie en zelfontplooiing. Het geeft ons status, structuur en sociale contacten. Betaalde arbeid biedt eveneens de kans onze capaciteiten te benutten." En hoewel we graag klagen over werk, toont onderzoek aan dat werkloos zijn als veel moeilijker ervaren wordt. De Witte: "Velen beseffen pas het belang van werk wanneer ze het verliezen. Neem iemand zijn werk af, en hij voelt zich geen volwaardig lid meer van de maatschappij."

Boschmans besluit daaruit meteen dat België, als het de levenskwaliteit van zijn bevolking wil opkrikken, hiermee nog een reden krijgt om de tewerkstellingsgraad omhoog te trekken. "Een hogere activering is niet alleen belangrijk voor onze economische groei", zegt hij. "De werkloosheid, zeker als die lang duurt, leidt tot al te zware repercussies voor het individu, zijn gezin en het sociaal weefsel."

Onveiligheidsgevoel

Maar het gaat verder dan werkloosheid, ook een gevoel van onveiligheid drukt volgens Oeso op het gemoed van de Belgen. Een kwart voelt zich 's avonds ongemakkelijk op straat, en we geven ook meer misdrijven aan (7 procent) dan het Oeso-gemiddelde (4 procent). Wat het aantal moorden betreft - volgens Oeso toch een meer betrouwbare indicator - scoren we lager dan het gemiddelde. Maar volgens Boschmans toont de index aan dat de onveiligheidsgevoelens, hoe vaag en subjectief ook, niet gebanaliseerd moeten worden. "Het is niet rationeel, maar de impact op de levenskwaliteit weegt wel zwaar door", beaamt criminoloog Stefaan Pleysier (KU Leuven), volgens wiens cijfers overigens 'slechts' tussen de 5 tot 10 procent van de Belgen aangeeft zich altijd of vaak onveilig te voelen. "Wie zich onveilig voelt, vertoont mijdgedrag. Ze komen de straat niet meer op of zien af van bepaalde activiteiten. Vaak is de cirkel ook vicieus. Door binnen te blijven ontdekken ze niet dat de straat niet per definitie gevaarlijk is." Dat irrationele gevoel doorbreken, is volgens Pleysier evenwel geen sinecure. "Je kunt wel allerlei initiatieven ontwikkelen, maar net de groep met het grootste onveiligheidsgevoel zal zich het minst aangesproken voelen."

door lotte beckers

Hans De Witte (KU Leuven): Neem iemand zijn werk af, en hij voelt zich geen volwaardig lid meer van de maatschappij

 © De Persgroep Publishing