VS en Europa ziek in hetzelfde bankbedje

illustratieDe Amerikaanse president Barack Obama omschreef de G20-top als “historisch”, de Britse premier Gordon Brown gewaagde zelfs van de creatie van een “nieuwe wereldorde”. De topman van Oxfam daarentegen verkoos de omschrijving “gemiste kans”. Zoals wel eens vaker voorkomt, ligt ook voor de Londense G20-top van de 1000 miljard dollar de waarheid allicht in het midden. Vooral door het wat infantiele gedrag van de Franse president Nicolas Sarkozy dook in de dagen voor de top even het doembeeld op van een regelrechte floptop maar dat werd het niet. Gelukkig maar.

Uiteindelijk kwamen de regeringsleiders in Londen tot enkele bemoedigende, ja zelfs zeer goeie beslissingen. We denken dan vooral aan de verhoogde middelen voor IMF en Wereldbank, de afzwering van het protectionisme en de hardere aanpak van de belastingsparadijzen. Zoals onder meer de Financial Times terecht sterk in de verf zette, zal in de komende weken en maanden echter moeten blijken of en hoe men er gaat in slagen om die lovenswaardige intenties ook om te zetten in concrete en verstandige beleidsingrepen.

Prioriteiten stellen

Toch blijven we voor een flink stuk op onze honger na de Londense top en dit vooral omdat de VS en Europa in essentie op hun basisstelling rond de crisisbestrijding blijven zitten. De Amerikanen zweren bij deficit spending als dé manier om de economische motor terug op toerental te krijgen. Europese leiders als Sarkozy en de Duitse kanselier Angela Merkel verwachten het meeste heil van nieuwe en rigoureuze regulering van de heel financiële sector. Het kan vreemd klinken maar beide visies gaan ons inziens volkomen voorbij aan wat de absolute prioriteit zou moeten genieten inzake het beleid ter bestijding van de financiële en economische crisis. De VS en Europa blijven beide behoorlijk ziek in hetzelfde bankbedje.

Regulering helpt niet voor huidige crisis

Nemen we eerst de Europese reguleringsdrang. Een voorafgaande voorwaarde tot regulering is dat er iets substantieels bestaat om te reguleren. De financiële sector werd de voorbije maanden gedecimeerd en blijft ook vandaag nog altijd erg ziek, zowel in Europa als in de VS trouwens. Dus in plaats van oeverloos te peroreren over de noodzaak tot meer en betere regulering (waar op zich heel wat voor te zeggen valt, op voorwaarde dat het verstandig en zoveel mogelijk marktconform gebeurt) zouden de overheden er best eerst, en dringend, werk van maken om terug een gezonde en naar de rest van de economie toe functionerende financiële sector op de rails te zetten. Het blijft in Europa terzake bij fragmentaire, al te vaak onsamenhangende nationale initiatieven.        

Bankproblemen aanpakken, dan pas budgettair expansief optreden

Ook voor de VS zou de gezondmaking van de financiële sector van de absoluut overheersende beleidsprioriteit moeten uitmaken, niet in het minst omdat anders ook de deficit spending haar doel hopeloos voorbij zal schieten. Er valt veel te zeggen in de huidige omstandigheden om via een krachtige budgettaire impuls de economie een stevige adrenaline-injectie toe te dienen. Met een begrotingstekort dat dit jaar ruim boven de 10% van het BBP zal uitkomen, zorgt de administratie van Obama inderdaad voor die impuls (die kenneijk ook de eerste resultaten afwerpt). Als de privé-sector het groei-elan niet overneemt, zal de overheid echter alsmaar grotere deficits moeten creëren om de economische machine minimaal aan de klap te houden. Uiteraard kan dat begrotingstekort niet eindeloos opgevijzeld worden. Echter, een groei-overname vanwege de privé-sector is gewoon ondenkbaar zonder een goed functionerend financieel systeem.  

Uiteraard ligt er thans in de VS het plan Geithner op tafel. Centraal hierin staat de creatie van een bad bank om de bankbalans te zuiveren van de toxische activa en zodoende de normale kredietverlening terug op gang te brengen. Het Geithner-plan is evenwel, ten eerste, nog geen politieke realiteit en, ten tweede, dermate geconcipieerd dat, indien niet rigoureus gemanaged vanuit de overheid, het wel eens een heel kostelijke zaak zou kunnen worden voor de Amerikaanse belastingsbetaler. Maar goed, de Amerikanen hebben tenminste een plan voor de banksanering. Alhoewel diverse lidstaten wel hun nationale initiatieven hebben, is er van een echt overkoepelend Europees plan tot grondige sanering van de banksector nog geen sprake.