'Onze welvaart wordt bedreigd'

Auteur: 
De Standaard

Vergeleken met de landen die ons omringen, doet België het steeds minder goed. Onze welvaart en ook ons welzijn worden ondergraven door tal van paradoxen. Hoog tijd om in te grijpen, vindt het VKW.



VKW schetst uitdagingen voor Belgisch welvaartsmodel

Conjunctuur

ANTWERPEN

'Hoe houdbaar is het Belgische welvaartsmodel?' Dat vragen econoom Geert Janssens en algemeen directeur Johan Van Overtveldt van de werkgeversorganisatie VKW zich af in hun septembernota. Forse productiviteitsverbeteringen, stellen zij vast, zorgden er de voorbije decennia voor dat aanzienlijke verbeteringen van de welvaart hand in hand konden gaan met een hoge mate van sociale bescherming.

Bovendien staat ons land hoog aangeschreven voor de kwaliteit van zijn onderwijs en van zijn infrastructuur. En dankzij onze sterke exportprestaties boekten we twee decennia lang een handelsoverschot, terwijl onze schuldgraad nog steeds afneemt.

De grote paradox, zegt Janssens, is dat we nog wel volop meedraaien in een stroom van welvaartscreatie, maar dat de fundamenten waarop dat proces stoelt danig uit de haak zijn geraakt. De eerste tekenen zijn er: we worden al een hele tijd minder snel rijk dan vergelijkbare landen. En ons relatieve welzijn gaat er al een jaar of vijf op achteruit.

'Hoe erg is dat?' vragen de economen zich af. Is het een probleem dat we trager rijk worden dan onze buren? Op het eerste gezicht niet, geven zij toe. Maar omdat we beter hadden kunnen doen, is vooral voor de armsten potentiële welvaart verloren gegaan.

Fundamenteler nog, vinden Janssens en Van Overtveldt, is dat die relatieve achteruitgang veel zegt over de productiviteitsontwikkeling in ons land. En eigenlijk is dat de belangrijkste graadmeter voor het draagvlak van een economie. 'Samen met de tewerkstellingsgraad is productiviteit een van de cruciale variabelen die zullen bepalen of we de lasten van de vergrijzing zullen kunnen torsen.'

Uit nagenoeg al het beschikbare cijfermateriaal moet blijken dat ons land enkel Noorwegen moet laten voorgaan wat betreft de arbeidsproductiviteit per gewerkt uur. Bovendien zit het goed met de benutting van kapitaal en met de efficiëntie waarmee we arbeid en kapitaal combineren. België produceert jaarlijks bijna 83.000 euro per tewerkgestelde. Daarmee moeten we enkel Noorwegen, de VS en Ierland voorlaten. Niets aan de hand dus?

Pas op, zeggen Janssens en Van Overtveldt, als die productiviteitscijfers gecorrigeerd worden voor het deel van de bevolking dat op beroepsactieve leeftijd is maar niet werkt, dan zakt onze productie per hoofd naar 51.000 euro en belandt België op de elfde plaats in de rangschikking.

Nauwelijks 61,7 procent van de bevolking op actieve leeftijd is effectief beschikbaar voor de arbeidsmarkt. In de eurozone is dat gemiddeld 71 procent. 'In vergelijking met de rest van Europa heeft België dus een werkwilligentekort van meer dan 330.000.'

In een recente studie, zeggen de VKW-mensen, gebruikte het Internationaal Monetair Fonds België nog als voorbeeld om aan te tonen dat brugpensionering niet werkt als middel om jongeren aan een baan te helpen. Integendeel zelfs, luidt de conclusie.

De bereidheid tot werken, zegt professor Jozef Konings van de KULeuven in een nog niet gepubliceerde studie, is bij ons nu zo laag dat tienduizenden vacatures niet meer ingevuld raken.

Zijn er dan toch problemen met de concurrentiekracht? Dat lijkt paradoxaal voor België, dat zo afhankelijk is van de export. 'Toch verliest België voortdurend marktaandeel', zeggen Janssens en Van Overtveldt. Binnen een groep van twintig vergelijkbare landen is ons marktaandeel sinds 1990 met 23 procent gekrompen.

De Belgische loonkostenhandicap is de jongste twintig jaar opgelopen tot 13 procent. Het VKW wijst daarvoor onder meer met een beschuldigende vinger naar de automatische loonindexering.

Het probleem is dat daar nauwelijks beleidsaandacht voor is, zegt Van Overtveldt. 'Destijds werd de frank gedevalueerd. Dat schudde iedereen wakker en bereidde de geesten voor op redelijk draconische maatregelen. Devalueren kunnen we niet meer. Het enige wat ons rest is politieke moed.' (lc)

© 2008 Corelio