Ondernemerschap: wapen tegen de recessie.

Bij het overwinnen van een recessie speelt ondernemerschap een veel voornamere rol dan we vaak beseffen. Een recent onderzoek voor 14 Europese landen lijkt dit gegeven dubbel en dik te bevestigen. Meer ondernemerschap leidt tot kortere recessies en versnelt het herstel. De overheid houdt dit best in het achterhoofd als ze straks met allerlei subsidies en maatregelen gaat beslissen over leven en dood van sectoren.

De westerse economieën lijken in mekaar te stuiken als een mislukte biscuit. De snelheid waarmee plannen moeten worden bijgesteld, is nooit gezien. Ook voor beleidsmakers zijn het moeilijke tijden. Ze hollen van de ene crisisvergadering naar de andere en worden geacht ‘iets’ te doen. Het gevaar voor een overkill aan maatregelen is groter dan ooit, zeker nu de druk van allerlei belangengroepen zwaar begint door te wegen. Daarbij stellen zich ook kruispuntvragen zoals: Gaat men na de banksector ook de auto-industrie redden? Moeten er speciale maatregelen komen voor andere noodlijdende branches? Moet de vastgoedmarkt onderstut worden? Wordt tijdelijke werkloosheid voor bedienden enkel voor bepaalde sectoren ingevoerd? Het zijn voorbeelden die aangeven hoe ingrijpend de rol van de overheid de komende kwartalen zou kunnen worden, zeker indien de recessie verder aanhoudt.

Belang van ondernemerschap

Bij het inschatten van de relevantie van maatregelen, zeker ten aanzien van sectoren, houdt men best in het achterhoofd dat ondernemerschap een cruciaal element is voor zowel de omvang als de duurtijd van een economische cyclus. Een recent onderzoek dat deze week in het Nederlands tijdschrift ESB verscheen (Koellinger, Ph. en Thurik, R., Ondernemerschap en de recessie, ESB 94 (4557), 3 april 2009), lijkt deze thesis sterk te bevestigen. Er werd daarbij gewerkt met tijdsreeksen van 36 jaren voor 14 verschillende landen (EU-15 zonder Duitsland). Sinds 1972 waren er vijf economische pieken, namelijk 1973, 1980, 1990, 2000 en 2007. Telkens blijkt dat de ondernemerschapcyclus, gemeten aan de hand van het aantal ondernemers in de private sector als percentage van de beroepsbevolking, licht vooruit loopt op de economische cyclus. De resultaten suggereren een causaal verband waarbij meer ondernemerschap leidt tot meer economische groei. Een gerelateerde conclusie is dat een hoger gemiddeld niveau van ondernemerschap gepaard gaat met kortere duurtijd van de recessie.

Op zich zijn deze resultaten niet zo verwonderlijk. Hiermee bevestigt men eerder onderzoek dat aantoont dat ondernemerschap leidt tot meer spillovers, innovatie, concurrentie, variatie en leereffecten. Er speelt bovendien een omgekeerd cycluseffect dat ook in het hoger genoemd onderzoek werd teruggevonden.  Na verloop van 1 à 2 jaren leidt economische groei tot minder ondernemerschap. Ook dit is logisch en kan worden toegeschreven aan een toename van de kosten voor het oprichten en uitbouwen van een bedrijfsactiviteit naarmate een economie dichter aanleunt tegen haar capaciteitsgrenzen.

Rol van de overheid

Op basis van deze bevindingen kan gesuggereerd worden dat de overheid in het huidige klimaat er goed aan doet om zich bij de keuze voor ondersteuning ten aanzien van sectoren vooral te richten op activiteiten waar nieuw ondernemerschap zich ten volle kan ontplooien. Deelname in venture capital, activiteiten met risicokapitaal en nieuw opkomende en toekomstgerichte activiteiten zijn veel beloftevollere alternatieven dan het subsidiëren van verlieslatende oude industrieën. Bovendien kan de overheid door te participeren in nieuwe sectoren op temrijn als aandeelhouder wat terugverdienen eens de economie herneemt. Het beleid dient zich ook goed te realiseren dat toekomstgerichte, innovatieve en vaak meer risicovolle sectoren vandaag extra hard getroffen worden door de kredietcrisis. De financiële sector is immers geneigd om alles wat ruikt naar risico te mijden als de pest. De verhoogde risicopremies zijn daarvan een eerste indicatie. Kortom, er zit in onze economie een verborgen kracht die helpt recessie te bestrijden. We moeten opletten dat we die krachten niet bedelven onder een waslijst maatregelen die er enkel op gericht zijn het bestaande kost wat kost in stand te houden.