Naar een duurzaam herstel van de beurskoersen?


Sinds de start van het nieuwe jaar kent de Bel20 een forse opleving. Op vijf januari tekende de Belgische beurs een stijging op voor de vierde dag op rij, waardoor de psychologische kaap van 2.000 punten werd gerond (hoewel de koers ondertussen weer onder deze grens is gezakt). Voormalige verliezers als Nyrstar en KBC hoorden bij de grote winnaars. Ook in andere geïndustrialiseerde landen herpakten de beurzen zich opmerkelijk sterk. Zo boekte de Nikkei-index op in Tokio voor de zevende handelsdag op rij winst. Is dit het begin van een duurzaam herstel van de beurzen?

Beleggers lijken het nieuwe jaar met goede moed en goede voornemens te hebben aangevat. Beurskoersen in vrijwel alle Europese landen, de VS en Azië herstelden zich gevoelig van de zware klappen die de kredietcrisis heeft uitgedeeld. De heropleving van de beurzen is opmerkelijk gezien het bar slechte nieuws uit de reële economie. Zo verwacht Graydon een recordaantal faillissementen in 2009 voor ons land en is de Vlaamse werkloosheid in december met maar liefst 3,9 procent toegenomen. Ook internationaal is het nauwelijks beter gesteld. Zo is de VS momenteel al een ruim één jaar in recessie (terwijl de twee vorige recessies slechts 8 maanden aanhielden). Het contrast tussen het optimisme op de beursvloer en het slechte economische nieuws kan op twee manieren verklaard worden.

1. Aandelenkoersen zijn ondergewaardeerd

Zoals betoogd in een eerder artikel zijn aandelen relatief aantrekkelijk geprijsd, zelfs indien rekening gehouden wordt met de zware economische recessie. De financiële markt heeft de neiging om te overreageren. Door het aanhoudende slechte nieuws hebben aandelen té zware klappen gekregen. De huidige heropleving kan geïnterpreteerd worden als een correctie daarvan. In dit scenario zal de heropleving van de aandelenkoersen beperkt en van tijdelijke duur zijn. Beurskoersen zoals in 2006 zijn onwaarschijnlijk zo lang het economische klimaat niet gevoelig verbetert.

2. Hoop op een herstel van de reële economie

Een verbetering van het economisch klimaat is niet helemaal uitgesloten. Analysten hebben over het algemeen een hoge verwachtingen van het economisch team van aankomend Amerikaans president Barack Obama. De aangekondigde belastingsverlagingen ten belope van 300 miljard dollar boezemen vertrouwen in de toekomst in. De Duitse overheid is in overleg om een herstelplan van 50 miljard euro uit te voeren en daarmee de belangrijkste economie in euroland fors te stimuleren. Overheidsmaatregelen wereldwijd zouden een snel einde aan de crisis kunnen inluiden, zo wordt gehoopt.

Typisch kennen aandelenkoersen een heropleving vooraleer de reële economie zich herstelt van een recessie. Beleggers anticiperen op goed nieuws uit de reële economie en kopen alvast in. Dit gebeurt wanneer werkgelegenheids- en verkoopscijfers tegenvallen, maar beterschap op korte termijn op komst is. Alles hangt af van deze vooruitzichten. Indien het herstelplan van toekomstig president Obama de verwachtingen inlost en de Verenigde Staten de wereldeconomie opnieuw op sleeptouw neemt, zullen de aandelenkoersen een vlucht voorwaarts blijven nemen. Indien dit niet het geval is, zal het huidig herstel niet duurzaam blijken.

Weinig tekenen op herstel

Een zekere scepsis is daarom op zijn plaats. Deze crisis diept zich nog volop uit en een einde lijkt nog niet meteen in zicht. De meeste indicatoren voorspellen weinig goeds voor 2009. De economie van zowel de eurozone als de VS zal krimpen met ongeveer 1 procentpunt, aldus een recente analyse van Barclays Wealth management. Bovendien is de wereldwijde banksector sterk verzwakt, wat een onzekere factor inhoudt in de huidige crisis. Financiële instellingen hebben een enorme hoeveelheid slechte schulden op hun balans. Zo lang banken gebukt zijn onder deze schulden en waardeafboekingen moeten doorvoeren, zal bankkrediet relatief moeilijk te bekomen zijn. Zoals ondernemers kunnen getuigen, bemoeilijkt dit het functioneren van het bedrijfsleven en staat een gebrekkige kredietverstrekking een herstel van de economie in de weg. De aanhoudende malaise op de Amerikaanse huizenmarkt, de oorzaak van de bankcrisis, is slecht nieuws wat dit betreft.

Mogelijk tijdelijk fenomeen

Tijdens een crisis zakken beurskoersen niet voortdurend. Koersdalingen worden afgewisseld met tijdelijke heroplevingen. De meest bekende crisis, de grote depressie van de jaren ’30, is illustratief in dit opzicht. In de periode tussen 1929 en 1931 waren er zes korte herstelperiodes waar de beurzen opveerden. Hoewel er een duidelijk negatieve trend was doorheen de periode, stegen beurskoersen op korte termijn met zelfs tot 45 procent. De huidige opleving van de beurzen garandeert dus geenszins een einde aan de malaise. Een beperkt herstel van de beurzen lijkt al met al het meest waarschijnlijk in de huidige situatie. Vergeleken met de evolutie van het laatste half jaar vormt dit op zich al een erg welkome afwisseling.