Miguel Zalles: "Ik vrees voor de toekomst."

Miguel ZallesBolivië is traditioneel één van de armste landen in Latijns-Amerika en het land kampte de voorbije maanden met soms hevige sociaalpolitieke onrusten tussen voor- en tegenstanders van huidig president Evo Morales. Wij vroegen Miguel Zalles naar zijn visie op de ontwikkeling van zijn land tegen de achtergrond van de financiële crisis en de recessie in het Westen. Mijnheer Zalles is als Boliviaans econoom o.a. actief als International Consultant voor USAID, IDB, World Bank en UNDP. Daarnaast vertegenwoordigt hij de Vlaamse microfinancieringsinstelling Incofin ter plekke.

 

De financiële crisis verspreidt zich over de hele wereld. Voorlopig zijn het de sterkst geïndustrialiseerde landen die de zwaarste klappen krijgen, maar ook in de rest van de wereld begint men de gevolgen te voelen. Geldt dit ook voor Bolivië?

Zalles: Om te beginnen was de situatie in Bolivië reeds voor het uitbreken van de crisis zeer moeilijk. De gevolgen van de crisis zijn totnogtoe eerder indirect, maar ik vrees voor de toekomst. Er zijn nog geen massale ontslagen gevallen of banken failliet gegaan. De daling van de grondstofprijzen – en dan vooral de prijzen van olie, aardgas, mineralen en hout - laat zich wel duidelijk voelen, maar heeft nog geen desastreuze gevolgen gehad. Er is ook een duidelijke achteruitgang voor wat geldtransfers vanuit het buitenland betreft.  Het is moeilijk te zeggen wat de gevolgen in de toekomst zullen zijn, maar het gebrek aan proactieve maatregelen van de regering zal zich tegen 2010 zeker laten voelen. Iedereen is het erover eens dat er gevolgen zullen zijn, maar hun aard en impact is voorlopig moeilijk in te schatten. Problemen met de betalingsbalans liggen voor de hand in een land dat voor 70% of meer van zijn inkomsten afhankelijk is van de olie- en mineralenprijzen. Het is wel goed mogelijk dat de drugstrafiek, die spijtig genoeg sterk toenam de voorbije twee jaar, een deel van de verliezen zal compenseren.

 

Wat onderneemt de Boliviaanse regering om de effecten van de crisis op te vangen?

Zalles: Daar zit net het probleem. We zitten midden in een verkiezingsjaar, dus van die kant moeten we niet veel verwachten. In zekere zin kan men de vergelijking maken met de situatie in de VS enkele maanden geleden, toen de verkiezingsstrijd een duidelijke rem vormde op de goedkeuring van het Paulson Plan. Daar wist men zich echter snel te herpakken. Het ziet er niet naar uit dat dit in Bolivië ook het geval zal zijn, al was het maar omdat de politieke situatie hier veel complexer is. De prioriteiten van deze regering liggen momenteel duidelijk op het politieke vlak, dus maatregelen die de koopkracht van de lokale bevolking negatief beïnvloeden zijn voorlopig onwaarschijnlijk. Gelukkig reageren de ons omringende landen wel krachtdadig, want we zijn erg afhankelijk van hoe zij het er van afbrengen.

 

Welke maatregelen zou de regering volgens u dan moeten treffen?

Zalles: Een devaluatie van de lokale munt, de Boliviano, dringt zich op. Anders zal de Centrale Bank immers haar  kostbare reserves aan internationale valuta, die nu gebruikt worden om de effecten van de crisis op te vangen, verliezen. Het feit dat de buurlanden wel al een devaluatie doorvoerden, heeft er voor gezorgd dat de import goedkoper werd. Bovendien blijft de inflatie voorlopig ook binnen de perken.  Deze positieve effecten worden echter tenietgedaan doordat de export naar deze landen, die zo belangrijk is voor de Boliviaanse economie, achteruit gaat.

 

Wat zijn de gevolgen voor de Boliviaanse microfinancieringsinstellingen (MFI's)?

Zalles: Aangezien de meeste klanten van MFI's actief zijn in exportgerichte sectoren, hebben ze wel degelijk te lijden onder de crisis. Vooral in de steden is het mogelijk dat mensen in de problemen zullen geraken om hun leningen terug te betalen. Gelukkig wordt de financiering van MFI's voorlopig nog niet bedreigd. De impact van een eventuele daling van fondsen uit het buitenland ten gevolge van de crisis zou ook binnen de perken moeten blijven, aangezien de voornaamste Boliviaanse MFI's voor 60% gefinancierd worden met spaargeld van hun klanten. Hoe dan ook wordt het afwachten wat de toekomst brengt.  

 

Wat zijn volgens u de oorzaken van de crisis?

Zalles: Ik denk niet dat er momenteel iemand is die een sluitend antwoord op die vraag kan geven. De handel in zogenaamde 'rommelhypotheken' vormt zeker de basis van het probleem, maar het is moeilijk te zeggen wie daar precies schuld aan heeft. Hebzucht en consumptiedrang hebben zeker een rol gespeeld, maar in mijn ogen rust er een grote verantwoordelijkheid op de schouders van de ratingbureaus die dergelijke instrumenten beoordelen.

 

Vreest u een wereldwijde economische depressie en zo ja, wat moeten of kunnen regeringen doen om dit te vermijden?

Zalles: Ik vrees geen wereldwijde economische depressie. De Amerikaanse regering handelde snel en effectief genoeg om er voor te zorgen dat het vertrouwen in het financieel systeem behouden bleef. Ik sluit mij dan ook aan bij de Franse president Sarkozy, die de Amerikaanse regering prees om haar reactie. 

 

Hebt u nog andere bedenkingen of commentaren bij de crisis?

Zalles: We zouden de huidige situatie moeten aangrijpen om een aantal veranderingen door te voeren die in normale omstandigheden moeilijk te realiseren zouden zijn. Voor wat microfinanciering betreft, kan de crisis een belangrijke impuls zijn om de financiële dienstverlening uit te breiden naar het platteland, dat momenteel nog te weinig bereikt wordt. Aangezien de klanten in de steden problemen kunnen ondervinden om hun leningen terug te betalen, kan het interessant zijn om zich meer te richten naar het platteland waar de landbouwproductie kan worden gebruikt als onderpand voor nieuwe leningen. 

Ik denk ook dat de impact op de BRIC-landen (nvdr: Brazilië, Rusland, India en China) beperkt zal blijven. Zij zullen waarschijnlijk hun groei kunnen voortzetten, waardoor de rol van 'motor van de wereldeconomie' zal verschuiven van de traditionele industrielanden naar de BRIC-landen.