Lessen uit de Grote Depressie

Berichten in de media alom kondigen het einde aan van de huidige recessie. Desondanks zal het herstel moeizaam zijn en zal het lang duren vooraleer onze economie weer op het niveau zit van begin 2008. Dit is alleszins de mening van onderzoekers van de Boston Consulting Group. Zij relativeren de zogenaamde ‘green shoots,’ tekenen aan de wand die op een toekomstig economisch herstel wijzen.

In het tweede deel van hun paper bekijken ze de periode van de Grote Depressie nauwkeurig om te zien welke ondernemingen hier als winnaar uitgekomen zijn en welke als verliezers. Recessies scheiden het kaf namelijk van het koren. Sommige ondernemingen gaan definitief kopje onder, terwijl anderen de fundamenten leggen voor een jarenlange dominantie. We zetten een aantal bevindingen op een rijtje.

Totaalplaatje van economische indicatoren

In totaal classificeerden de onderzoekers 61 indicatoren omtrent de wereldeconomie. Deze indicatoren varieerden van het aantal huizenverkopen in de VS over het consumentenvertrouwen in Duitsland tot het aantal overuren in de Japanse industrie. In april 2009 wezen de meeste van deze indicatoren nog steeds op een verslechtering van het economisch klimaat (hoewel de dalende trend over het algemeen afneemt). Twintig indicatoren wezen evenwel op een positieve trend, wat een stuk beter is dan in de voorafgaande maanden. Dit is voornamelijk te danken aan het wereldwijde expansieve monetaire beleid. Kortom, er zijn positieve signalen, maar ze krijgen veel meer aandacht dan andere indicatoren, die minder rooskleurig zijn.

Redenen tot pessimisme

De auteurs halen verschillende redenen aan waarom een mogelijk herstel wel eens langzaam zou kunnen verlopen:

  • Historisch onderzoek toont aan dat recessie ten gevolge van een financiële crisis over het algemeen lang aanslepen. Globale recessies bemoeilijken een snelle heropleving eveneens. Er kan immers minder gerekend worden op de export als motor tot herstel
  • De Amerikaanse consument, misschien de krachtigste economische locomotief in het verleden, zal allicht de knip op de portefeuille houden voor een lange periode.
  • Ondernemingen komen nog steeds moeilijk aan (goedkope) kredieten. Hierbij gerelateerd blaakt de financiële sector nog steeds niet bepaald van gezondheid.
  • Overheden hebben geen onbeperkte ammunitie. België is niet het enige land waar de overheid moet besparen om niet te bezwijken onder de oplopende schuldenlast.

Lessen uit de jaren ’30

De crisis vormt eveneens een opportuniteit, zo leert de Depressie van de jaren ’30 ons. Temidden van de grootschalige faillissementen zijn toch ook succesverhalen te bespeuren. De ondernemingen die floreerden tijdens de depressie deden dit ook vrijwel zonder uitzondering in de jaren nadien. De rode draad uit deze succesverhalen zijn telkens:

  • Snelle en doortastende kostenbesparingen: Crisissen zijn gelegenheden om aan efficiëntie te winnen. Ondernemingen die snel en doortasten arbeids-, administratie- en productiekosten konden reduceren, bleken merkelijk beter bestand tegen de crisis dan anderen. Flexibiliteit om vaste routines te doorbreken blijken cruciaal.
  • Niet te ver gaan in de kostenbesparingen: Tezelfdertijd moeten de kostenbesparingen evenwel doordacht zijn om de opbrengsten en het lange termijn potentieel niet aan te tasten. Zo zijn massale ontslagrondes en kostenbesparingen op R&D zeker niet altijd aangewezen. P&G wist sterk aan marktaandeel te winnen door tegen de trend in te gaan en de reclamebudgetten te verhogen om zo een heel nieuw publiek aan te spreken. Zo kan een recessie voor ondernemingen in relatief goeie doen dan ook dé gelegenheid zijn om concurrenten in nood uit te kopen aan een voordelige prijs.
  • Inspelen op andere marktomstandigheden: Consumenten worden prijsbewuster tijdens recessies. Het loont om hier in te spelen, zoals de ervaring van GM van de jaren ’30 aantoont. Ze verschoven hun productie drastisch naar goedkopere modellen, een respons die ze niet konden opbrengen tijdens de huidige crisis. Ook op andere manieren kunnen ondernemingen inspelen op veranderende marktevoluties. Zo nam de overheid toen, net als nu, grootschalige maatregelen om de economie uit het slop te helpen. Sommige bedrijven profiteerden hier disproportioneel sterk van. De snel toenemende elektriciteitstoegang in de jaren ’30, waar General Electric handig op inspeelde, doet dan weer denken aan de huidige verspreiding van het internet, die ongetwijfeld nieuwe industrieleiders creëert.

Het volledige rapport kunt u hier terugvinden.