Help, de wereld krimpt!

Auteur: 
De Tijd

Column van Caroline Ven (De Tijd, 19 januari 2016)

Het Wereld Economisch Forum (WEF) komt deze week weer samen in Davos. Zoals steeds ben ik benieuwd naar de analyses en naar de conclusies over de langetermijnuitdagingen voor de economie en het beleid. Dit jaar staat in het teken van technologische veranderingen of ‘disrupties’ zoals die steeds vaker worden genoemd, omdat de gevolgen zo ingrijpend worden.

Maar het zou net zo goed over een andere disruptie kunnen gaan: het terugplooien op zichzelf. Het WEF werd opgericht in 1971, geheel toevallig mijn geboortejaar. Generatiegenoten kunnen allicht mijn gevoel delen dat sinds dat jaar de wereld steeds meer aan onze voeten kwam te liggen.

Mondialisering

Oké, er was het Arabisch-Israëlische conflict, dat aanleiding gaf tot de oliecrisissen. Maar dichter bij huis werden de grenzen stelselmatig minder grote obstakels dankzij de systematische uitbreiding van de Europese Unie. De Koude Oorlog werd beëindigd en uiteindelijk viel de Berlijnse Muur, een startsein voor een verdere uitbreiding van de EU naar het Oosten. Aziatische landen integreerden zich steeds verder in de wereldeconomie. En iedereen weet dat China inmiddels een belangrijke wereldspeler is geworden.

Kortom, de mondialisering werd steeds meer een feit. En dat is voelbaar in het dagelijkse leven. Exotische groenten en vruchten in de supermarkt vinden we doodnormaal. En terwijl wij in onze kindertijd een vakantie naar Spanje als het summum beschouwden, werden de vakantiebestemmingen steeds exotischer. Behalve die fysieke toegankelijkheid van een steeds groter deel van de wereld, dragen ook het internet en de digitalisering bij tot ultrasnelle communicatie met mensen waar ook ter wereld.

Terreurdreiging

Maar vooral het voorbije jaar besloop me het onaangename gevoel dat de wereld waarin we kunnen gedijen, stilaan weer kleiner dreigt te worden. Het begon al met de aanslagen op de WTC-torens in New York. Wie voor en na 11 september 2001 naar de Verenigde Staten is gevlogen, heeft het verschil zeker al ervaren.

Maar ook dichter bij huis verandert veel. Onlangs berichtten touroperators een shift in de vakantiebestemmingen. Toeristen zoeken alternatieven voor de populaire reizen naar Tunesië en Turkije, die niet meer zo veilig blijken. Laat staan de cultuurreizen naar heel wat plekken in het Midden-Oosten.

De vluchtelingenstroom wekt ook argwaan. Het is onze plicht mensen die oorlogsgebied ontvluchten een veilige haven te bieden, maar na tal van incidenten zijn we niet zo zeker van de goede intenties van elk van hen. Daardoor zijn we geneigd een hele groep over dezelfde kam te scheren. Zelfs het sluiten van grenzen wordt geopperd.

Meer baat bij open samenleving

Dat druist in tegen de ontwikkelingen van de voorbije veertig jaar. De wereld die voor ons openstaat, lijkt plots heel wat kleiner te worden. Dat is een spijtige zaak. Want hoeveel van de welvaart hebben we niet te danken aan de Europese eenmaking en de globalisering? Dat geldt nog meer voor landen in Azië of Afrika dan bij ons.

We mogen niet toelaten dat de angst voor de vreemde de overhand krijgt. Naïef moeten we natuurlijk niet zijn. Maar we hebben fundamenteel meer baat bij een open dan bij een gesloten samenleving, zowel economisch als menselijk. Ik hoop dat het WEF ook daar eens stil bij staat op een van zijn volgende bijeenkomsten.

Copyright © 2016 Mediafin. Alle rechten voorbehouden