Financiële crisis is nog lang niet voorbij

Er zullen de komende maanden nog meer lijken uit de kast vallen. De bank- en overheidsproblemen in Ierland zijn een treffende illustratie, zo schrijven we in een column van ‘De Morgen’ van 28-09-2010.

 Ierse zorgen

De groeiverwachtingen, zowel in België als daarbuiten, zijn overwegend beter dan een jaar geleden plausibel werd geacht. De Europese financiële sector, daarentegen, blijft een zorgenkind dat zwaar weegt op het herstel. Minder dan een maand na de stresstests voor de Europese banken blijkt het vertrouwen verre van hersteld. Axel Weber, de voorzitter van de Duitse Bundesbank, verklaarde vorige week nog dat de financiële crisis nog niet voorbij is en dat er, vier jaar na het uitbreken ervan, relatief weinig veranderd is binnen de financiële wereld. We zijn het eens met zijn analyse: de financiële ellende is nog lang niet voorbij en er zullen de komende maanden nog meer lijken uit de kast vallen. Ook de wankele budgettaire positie van de meeste landen werpt een schaduw over het economische herstel.

Ierland illustreert de voorliggende problematiek treffend. Anglo Irish Bank heeft, na eerder al 14,3 miljard euro te hebben ontvangen, opnieuw nood aan een kapitaalinjectie van 10 miljard euro, betaald door de toch al zwaar getroffen belastingbetaler. Volgens kredietbeoordelaar Moody's kunnen de noodzakelijke kapitaalinjecties oplopen tot maar liefst 35 miljard euro. Anglo Irish Bank werd niet onderzocht in de stresstests, maar het vertrouwen in de twee Ierse banken die wél onderzocht werden en de test goed doorstonden, blijkt eveneens helemaal zoek. Zowel Bank of Ireland en Anglo Irish Bank moeten momenteel meer en meer betalen om hun schulden te verzekeren.

fresh_worries

Bron: Wall Street Journal

 

Niet alleen in Ierland

Hoewel de Europese Commissie deze twee banken dus als veilig beschouwt, is de verzekeringssector het hier kennelijk niet mee eens. Andere tekenen wijzen eveneens op een aanslepende malaise binnen de financiële wereld. Onlangs raakte bekend dat een aantal belangrijke Nederlandse pensioenfondsen hun uitkeringen moeten verlagen. Nederlandse pensioenfondsen genieten een sterke reputatie. Als zij zo nadrukkelijk lijden onder de gevolgen van de financiële crisis, hoeft men weinig illusies te koesteren omtrent de toestand van pensioenfondsen en andere institutionele beleggers in andere landen.

Ook in de VS blijven de problemen acuut. Toezichthouder FDIC heeft een recordaantal banken als 'problematisch' bestempeld. Op twee jaar tijd is het aantal Amerikaanse 'probleembanken' voortdurend de hoogte ingegaan, van 90 in 2008 tot maar liefst 829 momenteel. Sheila Beir, de topvrouw van deze instelling, verwacht dan ook méér bankfaillissementen in 2010 dan in 2009.

probleembanken 

Bron: FDIC

 

Ook eurocrisis sleept aan

Niet alleen de financiële sector, maar ook de overheidsfinanciën blijven een uitermate teer punt. De eurocrisis ligt achter ons, zo verklaarde de Spaanse premier José Zapatero afgelopen week nog. We hebben hier onze bedenkingen bij, te beginnen met Ierland. Voor een kleine en zwaar getroffen economie als de Ierse is 10 miljard euro voor een bankredding zeer moeilijk op te hoesten. Niet verwonderlijk lijdt de kredietwaardigheid van de Ierse overheid dan ook zeer onder de aanhoudende bankperikelen. Ondanks snelle en draconische besparingsmaatregelen neemt de zogenaamde risicopremie op Iers overheidspapier opnieuw toe. Dit houdt in dat Ierland een steeds hogere rente moet betalen om haar overheidsschuld te financieren (ten opzichte van referentieland Duitsland). Een helse vicieuze cirkel dreigt.

Ook Griekenland en Portugal, twee landen die toch ook forse maatregelen hebben aangekondigd (hoewel er vraagtekens te over zijn omtrent de uitvoering van de besparingsmaatregelen), lijken de financiële crisis niet te kunnen verteren. Hun risicopremies ten opzichte van Duitsland zijn nog nooit zo hoog geweest.

bondspreads

Bron: Federal Reserve Bank of Atlanta

 

Ook de zogenaamde cds-spreads, een soort verzekering tegen wanbetaling van de overheid, staan op absolute recordniveaus. Blijkbaar houdt de markt er meer dan ooit rekening mee dat sommige perifere eurolanden niet langer kunnen voldoen aan hun verplichtingen.

cds_spreads

 Bron: Federal Reserve Bank of Atlanta

Een robuust economisch herstel blijft zo goed als onmogelijk zolang de problemen binnen de financiële sector en de overheidsfinanciën niet opklaren. Zoals vorig jaar pijnlijk aan het licht kwam, kunnen problemen binnen één bank zich in ijltempo verspreiden naar andere financiële instellingen. En zoals het recente verleden ons eveneens leert, kunnen onze ondernemingen in zware financieringsproblemen komen indien dit gebeurt. Het is verre van evident dat dergelijk scenario zich niet zal herhalen, met alle economische gevolgen vandien.

Belastingverhoging

De grote overheidstekorten doorheen Europa baren zo mogelijk nog grotere zorgen. Aan de ene kant weegt een snelle sanering van deze tekorten op de economische groei, zeker als dit plaatsvindt via belastingverhogingen. Niet toevallig kromp de Ierse economie in het tweede kwartaal van dit jaar nog met 1,2 procent. Aan de andere kant bestaat er nog altijd onvoldoende bereidheid om pijnlijke hervormingen door te voeren, die noodzakelijk zijn om zowel de economische groei op te krikken als de overheidsfinanciën te redden. In dit verband denken we aan pensioenhervormingen, een flexibilisering van de arbeidsmarkt en de liberalisering van bepaalde markten zoals retail en energie. De grootschalige stakingen in Frankrijk tegen de gematigde pensioenhervormingen beloven weinig goeds op dit domein. Nochtans staat Frankrijk er budgettair nauwelijks beter voor dan andere mediterrane landen.

De economische verwachtingen blijven aldus sterk onzeker. Een nieuwe dosis financiële crisis kan iedereen missen als kiespijn.