Europese microkredietfaciliteiten

Auteur: 
Dirk Callens

De Europese Commissie is naarstig bezig met het uitwerken van nieuwe maatregelen om werkloosheid tegen te gaan, de schepping van arbeidsplaatsen te stimuleren en zodoende de weg terug vrij te maken voor een duurzaam herstel. Drie verontrustende vaststellingen hebben de Europese Commissie hier toe aangezet.

  • De groei van de werkgelegenheid in Europa bedroeg in 2007-2008 zes miljoen plaatsen maar deze groei is thans volledig teniet gedaan door de economische crisis. Wat men nu vaststelt is een spectaculaire toename van de werkloosheid, mogelijk zelfs 2,5 miljoen plaatsen in 2009 en zelfs 3 miljoen in 2010.
  • Daarenboven is het aantal uitstaande leningen het afgelopen kwartaal het sterst teruggevallen sinds het optekenen van deze cijfers. De lichte positieve tekenen van economisch herstel zouden door het de beperkte bankfinanciering aan zowel bedrijven als particulieren snel kunnen verdwijnen.
  • Hiermee verband houdend neemt het aantal startende ondernemingen een duik. Normaliter vindt het omgekeerde plaats in een economische recessie; een onderneming opstarten vormt immers een aantrekkelijker alternatief wanneer ander werk moeilijk te vinden is.

Onvoldoende bankkrediet voor starters

Dit alles suggereert dat mensen die zelfstandig iets zouden willen beginnen of die een micro-onderneming (onderneming met minder dan 10 werknemers) zouden willen opstarten sterk in hun mogelijkheden worden beknot. Dit laat zich het meest voelen bij sommige kwetsbare groepen, zoals jonge mensen, alleenstaande moeders, invaliden, migranten, … Zij met name krijgen onvoldoende toegang tot microkredieten (leningen onder de 25.000 euro) aangezien de meeste traditionele banken hen als te riskant en te kostenintensief beschouwen (door het relatieve lage bedrag dat ze meestal willen lenen).

Er is echter een enorme vraag naar dergelijke kredieten. Micro-ondernemingen vormen immers elk jaar 99% van de 2 miljoen opstartende bedrijven. Één derde van deze ondernemingen worden opgezet door werkloze starters. Volgens data van Eurostat, komt de potentiële vraag voor microkredieten in de EU dan ook overeen met meer dan 700.000 nieuwe leningen, op korte termijn voor een waarde van 6.296 miljoen.

Tegemoetkoming van de Europese Commissie

De Europese Commissie wenst aan deze verzuchtingen tegemoet te komen door het oprichten van een microkredietfaciliteit (Faciliteit). Deze Faciliteit zou moeten instaan voor het verhogen van het aantal microkredieten, maar niet door het rechtstreeks verstrekken van leningen aan finale afnemers, maar wel door het delen van de kosten van wanbetalers door middel van garanties en andere instrumenten om het risico te helpen dragen op het niveau van de microfinancieringsinstellingen. Dit zou deze microfinancieringsinstellingen (zoals er o.a. in België zijn: het Participatiefonds, Koning Boudewijnstichting, Brusoc, Crédal, …) de mogelijkheid moeten geven tot het uitbreiden van hun activiteiten.

Deze Faciliteit zal proberen om de toegang tot microkredieten te verbeteren voor:

  • die mensen die hun job hebben verloren of het risico lopen om hun job te verliezen, benadeelde mensen, inclusief jongeren, die wensen een micro-onderneming op te starten dan wel verder uit te bouwen, inclusief het beginnen als zelfstandige.
  • micro-ondernemingen, vooral in de sociale economie, die een voordeel kunnen betekenen voor diegenen die hun job hebben verloren en benadeelde mensen, inclusief jongeren.

Als specifieke doelstelling stelt de Europese Commissie in het vooruitzicht dat deze maatregelen over de komende jaren voor bovenstaande groepen 45.000 leningen zouden moeten kunnen genereren. Hiertoe stelt de Europese Commissie 500 miljoen euro ter beschikking. 100 miljoen euro komt uit de huidige EU-begroting en de rest van het geld komt van andere financiële instellingen zoals de Europese Investeringsbank (EIB) en het Europees Investeringsfonds (EIF).

Instrumentarium

Om haar gestelde doelstellingen te bereiken zal de nieuwe microkredietfaciliteit gebruik maken van de volgende instrumenten:

  • garanties en andere instrumenten om risico te helpen dragen
  • instrumenten om het eigen vermogen te versterken
  • chuldtitels
  • diverse andere ondersteunende instrumenten.

Nog niet voor meteen

Voorlopig zijn de plannen van de Europese Commissie op 2 juli neergelegd in een “Proposal for a decision of the European Parliament and of the Counsel”. Het zal dus nog even duren voor deze microkredieten effectief ter beschikking kunnen worden gesteld. De Commissie zelf hoopt alleszins dat deze maatregelen vanaf volgend jaar in werking zijn.