Europa niet laten terugplooien

Auteur: 
De Tijd

Na de aanslagen van 11 september 2001 in New York dachten we even dat de wereld er totaal anders zou gaan uitzien. Niet alleen het schrikbeeld van Wereldoorlog III doemde op. De westerse economieën zaten in een diepe recessie en de aanslagen dreigden ons welvaartsmodel helemaal onderuit te halen. Het heeft niet zo’n vaart genomen, maar het heeft toch niet veel gescheeld. Ook de latere aanslagen in Londen en Madrid kregen de wereldeconomie niet op de knieën. Een soepel monetair beleid, vastgoedzeepbellen en oplopende schulden hebben — tijdelijk althans — erger kunnen voorkomen. Vandaag weten we dat we toen enkel tijd hebben gekocht en onze economie nog steeds in een sukkelstraatje vertoeft. Niets is vanzelfsprekend.

9/11

Ook in politieke zin is 9/11 een keerpunt geweest. De reactie van de VS en de regering-George W. Bush met oorlogen in Afghanistan en vooral Irak was - zo is achteraf gebleken - zeker niet de verstandigste. Ze heeft de opkomst van het terrorisme mogelijk nog meer in de hand gewerkt. Maar we moeten ons ook durven af te vragen of die brede rekruteringsbasis voor terrorisme er niet hoe dan ook was geweest. Terroristen, IS, dubieuze staten,... zijn van mening dat we de wereld te veel naar ‘onze’ hand hebben gezet. In bepaalde opzichten is de vraag van sommige landen naar verandering of meer inspraak vanuit ethisch perspectief misschien wel legitiem. Helaas is de achtergrond van waaruit die verandering wordt opgeëist, totaal onaanvaardbaar. Het gebrek aan respect voor de rechten van de mens, de humanitaire waarden, de rechten van de vrouw,... zijn levensgrote obstakels.

Democratie

De voorbije 15 jaar hebben we de strijd tegen het terrorisme te veel overgelaten aan de Amerikanen. De voorbije jaren kreeg Europa de kans om die strijd naar zijn eigen hand te zetten, maar van een doordachte, gecoördineerde aanpak kwam weinig in huis. De idee van de Verenigde Staten om democratie te verspreiden over de rest van de wereld klinkt vandaag behoorlijk naïef. Maar de gebeurtenissen van november in Parijs en van vorige week in Brussel tonen aan dat we een veilige wereld niet vanzelf krijgen en er iemand zijn rug zal moeten rechten opdat de geschiedenis de juiste loop zou krijgen.

We weten dat in een dergelijke context angst een slechte raadgever is. Maar de vraag is ook: angst voor wat? We kunnen angst hebben voor de aanslagen zoals die van afgelopen week, maar wat met de angst voor het verlies van onze vrijheid en onze democratische waarden? Wat meer angst voor dat laatste zou ons hebben kunnen aanzetten tot een moedigere aanpak dan het louter verkondigen van goed klinkende boodschappen. Meer verantwoordelijkheidszin en misschien ook snellere actie. Barack Obama trok na zijn aantreden in 2009 de Amerikaanse troepen terug uit Irak zonder dat de instellingen er hersteld waren. Dat heeft ginds de deur opengezet voor instabiliteit en geweld met de gevolgen die we vandaag kennen, ook voor een buurland als Syrië.

Welvaart

Europa liet begaan en had geen antwoord in huis. Het gevolg is dat we vandaag politiek zo goed als verlamd zijn. En dat, zelfs los van de vluchtelingenproblematiek, die we ook niet op een gepaste manier weten te beheersen, enkele basisverworvenheden van vrij verkeer in de Europese Unie op de helling dreigen te komen. Terwijl net de opening van onze economieën en de verregaande samenwerking tot zoveel welvaart hebben geleid.

Uiteindelijk is welvaart nog steeds een belangrijke sleutel tot vrede. De economische dimensie mag daarom zeker niet uit het oog worden verloren bij de politieke ontwikkelingen van vandaag.

Copyright © 2015 Mediafin. Alle rechten voorbehouden