Dalende olieprijzen: meer dan een doekje tegen het bloeden

illustratieDe Somalische kapers van de Sirius Star hebben hun losgeld voor de olietanker onlangs verlaagd. Aanleiding waren de dalende aardolieprijzen. Voor wie er nog aan mocht twijfelen; de daling van de grondstoffen- en energieprijzen is ondertussen een wereldwijd en welbekend fenomeen. Wij zetten de verwachte evolutie en de economische gevolgen op een rijtje.

Halvering van prijzen

De prijzen in dollar van de meeste grondstoffen en energiebronnen zijn ongeveer gehalveerd sinds hun hoogtepunt begin 2008 (zie onderstaande tabel). Voor aardolie en aardgas ligt dit percentage rond de 60 procent. De crisis dringt de vraag naar deze producten namelijk fors terug, voornamelijk in de VS. Maar ook China bijvoorbeeld, wier honger naar grondstoffen en energiebronnen tot voor kort onverzadigbaar leek, ondervindt meer en meer gevolgen van de wereldwijde crisis. Groeivertragingen wegen op de vraag en drukken de prijs. In 2009 verwacht men, voor het eerst sinds 1982, een wereldwijde inkrimping van de vraag naar olie en andere energiebronnen.

Productiebeperkingen als antwoord op de dalende vraag?

Het is weinig aannemelijk dat een productiebeperking het tij kan keren en prijzen kan optillen. De onenigheid binnen de OPEC, het kartel van olie-exporterende landen, spreekt boekdelen in dit verband. Van Rusland over Iran tot Venezuela zijn veel regimes afhankelijk van de opbrengst die de export van grondstoffen en energiebronnen hen oplevert. Een beperking van de productie nu de prijzen zo sterk gedaald zijn ligt politiek erg moeilijk. Bovendien speelt het zogenaamde "free riders-probleem" productie-afspraken telkens opnieuw parten. Individuele landen hebben er voordeel bij om de productie te handhaven of zelfs te op te drijven indien anderen een inkrimping doorvoeren. Het effect op wereldwijde prijzen door één enkele afwijkende beslissing is immers beperkt, terwijl de opbrengsten voor het land in kwestie groot kunnen zijn. Indien elk land zo redeneert, is er natuurlijk weinig sprake van een productiebeperking. Het is dan ook maar de vraag of de OPEC-landen hun engagementen omtrent de productiebeperking effectief zullen nakomen. Op korte termijn zullen de prijzen zich daarom naar alle waarschijnlijkheid stabiliseren op een laag niveau. Sommige analysten verwachten zelfs een verdere prijsverlaging tot 30 à 40 dollar per vat. Andere grondstoffen en energiedragers zullen allicht evenmin fors stijgen in prijs zo lang de crisis aanhoudt.

Economische gevolgen

Dit alles is slecht nieuws voor exporterende landen en ondernemingen actief in de grondstoffen- en energiesector. De afvloeiingen bij zinkproducent Nyrstar zijn in dit verband dus geenszins verrassend te noemen. De effecten voor de koopkracht van consument zijn echter dagelijks merkbaar aan de benzinepomp en zijn zonder meer positief en significant te noemen. Aangezien olie in dollar wordt verhandeld en de dollar terrein aan het winnen is tegenover de euro, zijn de gevolgen nog sterker te merken in de Verenigde Staten. Adam Sieminski, energiespecialist bij de Deutsche Bank Global Markets, schat dat het gemiddelde Amerikaanse gezin jaarlijks ongeveer 900 dollar bespaard door dalende olieprijzen. Ook talrijke sectoren, variërend van de distributiesector tot de chemische sector zijn gebaat bij een lagere energie- en grondstoffenprijzen. Een reductie in de productiekosten geeft de industrie meer ademruimte. De laatste maanden zijn we gewend geraakt aan slecht nieuws op het economische front. De dalende energie- en grondstoffenprijzen vormen een welkome uitzondering.

Tabellen

Tabel 1: procentuele daling prijzen grondstoffen en energiebronnen

Procentuele daling prijzen grondstoffen en energiebronnen