China als redder van de wereldeconomie?

Terwijl we in de westerse wereld voorzichtig uitkijken naar een nulgroei in 2010, tekende de Chinese economie deze lente een kwartaalgroei op van 7.9%. Verwacht wordt dat het land zijn vooropgezette groei van 8% voor dit jaar haalt. Om de impact van dit alles in te schatten: zonder China zou de wereldwijde economische groei ongeveer 2 procentpunten lager zijn dan ze momenteel het geval is. Is het land in staat om de rol van de VS op zich te nemen en de motor te worden van een mondiale heropleving?

 

Vragen bij het herstel

  • Allereerst wordt de economische groei in China voor een groot deel gestuwd door het herstelplan van de overheid en dan vooral van de infrastructuurprojecten. Investeringen dragen maar liefst voor 88 procent bij tot de economische groei, aldus Stephen Roach, een gerespecteerd expert ter zake. Roach vraagt zich eveneens af of al de 421 miljard dollar aan infrastructuurwerken die op korte termijn zijn doorgevoerd wel economisch zinvol zijn.
  • Banken worden van overheidswege sterk gestimuleerd om extra krediet te verschaffen, wat dan ook geleid heeft tot een ware explosie aan leningen. Aangezien de kredietgroei eerder te wijten valt aan politieke druk dan aan economische opportuniteiten, valt te vrezen dat een groot deel van deze leningen niet terugbetaald zal worden. In zekere zin valt de hele crisis te wijten aan een onverantwoorde kredietverlening door financiële instellingen, vooral in de VS. Op korte termijn kwam dit de groei ten goede, maar het leidde uiteindelijk tot een oververhitting en vervolgens het uitbreken van de kredietcrisis.  Indien Chinese banken momenteel opgezadeld worden met niet-performante leningen zal dit scenario zich herhalen. Een eerste waarschuwing vormt de aandelenmarkt die, na een spectaculair herstel in 2009, een duik nam met 5 procent op 29 juli. Ook op de vastgoedmarkt zijn prijzen dermate gestegen dat er mogelijk sprake is van een speculatieve zeepbel.
  • Zo lang de rest van de wereldeconomie in de touwen zit, zal de export niet robuust herstellen. Eén van de onderbelichte oorzaken van de crisis waren trouwens de grote betalingsbalansonevenwichten onder meer tussen China aan de ene kant en de VS aan de andere. China spaarde en produceerde consumptiegoederen voor de koopzieke Amerikaanse consument, waardoor de Amerikaanse schulden ten opzichte van China onhoudbaar werden.

Consumentenvertrouwen

De overheid gaat momenteel al zwaar in het rood en kan de economie niet permanent blijven stimuleren, net zoals de huidige kredietverlening en de afhankelijkheid van de export grote risico’s inhoudt. De Chinese munt wordt nog steeds kunstmatig goedkoop gehouden en het handelsoverschot, vooral ten opzichte van de VS blijft groot. Door dit alles, en het economisch protectionisme bij het Chinese herstelplan, kan het Chinese herstel de rest van de wereld vooralsnog niet op sleeptouw kan nemen.

Dit zou kunnen veranderen indien de Chinese consument meer zou uitgeven. Dit zou het herstel op een duurzame leest schoeien en de wereldwijde handelsonevenwichten wegwerken. Een eerste positief teken aan de wand is een verbetering van het consumentenvertrouwen. Het zal evenwel nog een tijd duren vooraleer de Chinese consument de rol kan overnemen van de Amerikaanse als motor van de wereldeconomie.