'Belgen willen dat overheid bespaart'

Een grote meerderheid van de Belgen verwacht dat hun persoonlijke financiële situatie er de komende jaren op achteruit zal gaan. Dat blijkt uit een enquête van het VKW en Econopolis.

De overheden kampen vandaag wereldwijd met grote tekorten als gevolg van de financieel-economische crisis. Overal staan ze voor dezelfde uitdaging: hoe moeten die tekorten worden weggewerkt? Moet dat bij voorkeur gaan via een belastingverhoging? Of toch liever snoeien in overheidsuitgaven? En welke belastingverhogingen willen we eventueel? Of waar moet de overheid bij voorrang op beknibbelen?

Het internationale enquêtebureau Harris Poll en de krant Financial Times  gingen afgelopen zomer op zoek naar de antwoorden op deze vragen in de VS en de vijf grootste Europese landen Duitsland, Frankrijk, Spanje, Italië en Groot-Brittannië. Hoe verschillend deze landen op sociaaleconomisch vlak ook presteren, het valt op hoe eensluidend de antwoorden klinken. Van meer belastingen bijvoorbeeld wil slechts een kleine minderheid (circa 5 procent in elk land) horen, een grote meerderheid ziet (veel) liever een krimp in de overheidsuitgaven (78 procent in de VS, 77 procent in Groot-Brittannië, 84 procent in Spanje en in Duitsland, 87 procent in Frankrijk en in Italië).

De vraag rijst natuurlijk hoe daarover in ons land gedacht wordt, in de wetenschap dat dit vroeg of laat aan bod moet komen bij de regeringsonderhandelingen. Dat vonden ook het ondernemersplatform VKW en Econopolis, de denktank rond Geert Noels. Geïnspireerd door het opzet van Harris Poll-Financial Times  lieten ze in augustus een representatieve enquête uitvoeren onder de Belgische bevolking.

'Een duidelijke meerderheid van de ondervraagde Belgen verwacht een achteruitgang van de economie en van de eigen financiële toestand', zegt Johan Van Overtveldt, algemeen directeur van VKW. 'En een overgrote meerderheid van de Belgen vindt ook dat de regering iets moet doen aan het begrotingstekort. Het valt op dat slechts een op de tien Belgen een overheidssanering niet noodzakelijk vindt voor het economisch herstel.'

Maar waar gaat de voorkeur van de Belgen naar uit? Belasten of besparen? Ook in ons land is slechts 5 procent te vinden voor (vooral) belastingverhogingen, bijna 60 procent zegt dat de overheid beter kan besparen. Van Overtveldt becommenta-rieert: 'Misschien lijkt het vanzelfsprekend dat de mensen geen hogere belastingen willen die hen zelf zouden treffen, maar ook bijvoorbeeld een vermogensbelasting, een belasting op de winsten van ondernemingen of een belasting op milieuvervuiling kon maar op weinig bijval rekenen.'

De voorkeur voor lagere overheidsuitgaven is in ons land nog meer uitgesproken dan in de landen die Harris onderzocht. 'Dat heeft allicht te maken met het feit dat er in België al zo'n hoge belastingdruk is. Bovendien hebben we een grote overheidssector, waar veel besparingsmogelijkheden liggen', aldus Van Overtveldt. Opvallend is nog dat uit de enquête blijkt dat de besparingswens zelfs nog wat luider klinkt bij Franstaligen dan bij Nederlandstaligen.

Maar waarop moet onze overheid besparen? Zeven op de tien Belgen vindt dat er makkelijk bespaard kan worden in de ambtenarij. Een even grote groep stipt het vreemdelingenbeleid aan. Daarna volgen defensie en ontwikkelingshulp. Men ziet liever geen besparingen in de gezondheidszorg, gevolgd door de pensioenen, de sociale zekerheid en het onderwijs. Deze voorkeur van de Belgen stemt ook overeen met de resultaten die Harris optekende in de VS en in de vijf grote Europese landen.

Er werd ook de vraag gesteld hoeveel vertrouwen men heeft in de politiek en overheid om de huidige crisis doeltreffend aan te pakken. Minder dan 10 procent van de Belgen heeft veel vertrouwen, een overgrote meerderheid van 70 procent heeft weinig of heel weinig vertrouwen. Ook dit gebrek aan vertrouwen in de politiek en overheid past perfect in de Europese trend zoals Harris die noteerde: 65 procent van de Fransen hebben weinig of geen vertrouwen in hun gezagsdragers, zo'n 70 procent van de Britten en Duitsers en bijna 75 procent in Italië en Spanje. 'Dat is erg pijnlijk', zegt Van Overtveldt. 'We verkiezen mensen om ons te vertegenwoordigen, maar vervolgens hebben we geen vertrouwen in hen.'

© Roularta Media Group