Anticiperen op herstel?

Toen enkele weken geleden de eerste tekenen van herstel, de zogenaamde green shoots, hun kop boven het zand staken zoals de eerste aardappelen na de IJsheiligen hun tenen laten zien, werden markten plots weer hoopvol maar ook volatiel. Die nervositeit heeft alles te maken met timing. Beleggers willen de boot niet missen en investeerders beseffen dat ze beter te vroeg dan te laat investeren. Maar hoe weet je of het de juiste trein is die vertrekt?

De eerste zwaluw?

Sinds het dieptepunt in maart ontspon zich op de aandelenmarkten een kleine rally en ook investeerders kregen weer wat meer appetijt. Het herstel is evenwel zeer voorbarig en fragiel. Recent is gebleken dat het ondernemersvertrouwen in eigen land licht herstelde van minus 29,4 in april naar minus 27,6 in mei. Geert Noels vat deze evolutie treffend samen: ‘het vriest iets minder hard maar het blijft bitter koud’. In de VS lijkt de dooi echter naderbij. Het consumentenvertrouwen steeg er in mei tot het hoogste peil sinds september.

Hoe dan ook, een tour de horizon langs verschillende conjunctuurinstituten leert dat we economisch gezien 2009 op onze buik mogen schrijven en een definitief herstel zich pas in 2010 aandient. Maar dat neemt niet weg dat het keerpunt reeds in 2009 kan optreden. En die ommekeer wil niemand missen. Vandaar dat beleggers en investeerders wereldwijd zo sterk zijn gefocust op die eerste zwaluwen die mogelijks de lente inluiden.

Timing is alles

Maar waarom zo’n haast? Lijkt het niet verstandiger om de cash op zak te houden voor de moeilijke tijden die er misschien nog aankomen? Wat als de markt niet aantrekt en je investeringen niets opbrengen? Dan riskeer je twee keer de dupe te worden. Toch blijkt dat investeerders gespannen zitten te wachten. De ervaring leert dat te lang wachten doorgaans meer kost dan te vroeg instappen. Een recente studie van McKinsey, gebaseerd op het verloop van vorige recessies vanaf 1970, onderstreept die ervaringswijsheid nog eens duidelijk.

  Nu investeren
Investeren over 6 maanden
Investeren over 12 maanden
 Markt zit nu op haar dieptepunt
 100  55  38
 Markt daalt nog met 20% over 6 maanden
 100  122  104

 De onderzoekers gingen uit van een hypothetisch voorbeeld en simuleerden twee scenario’s, eentje waarbij de markt op haar dieptepunt zit en eentje waarbij het dieptepunt pas over 6 maanden wordt bereikt en de markt nog eens 20% verder doorzakt. Investeerders kunnen drie dingen doen: nu, over 6 maanden of over 12 maanden investeren. Er wordt verondersteld dat de markt na 3 jaren opnieuw op haar normaal niveau zit.

Wat blijkt? Enkel wie in de toekomst perfect kan timen, zal een betere return halen dan het scenario waarbij er nu wordt geïnvesteerd. Met andere woorden, te vroeg investeren wordt beloond, te lang wachten wordt genadeloos afgestraft. Wie nu investeert in een markt die pas over 6 maanden aantrekt, verliest zelfs niets.

Hoe ver zitten we nog van een dieptepunt?

Zoals gezegd lijkt de vrije val van de wereldeconomie gestuit maar blijft het herstel zeer kwetsbaar. Er hangen nog veel onweerswolken boven het firmament en de grootste dreiging blijft uitgaan van de wankele financiële sector. Zolang die niet grondig is gesaneerd, houdt men best meer dan één slag om de arm. Los daarvan mogen we aannemen dat de vrije val van de wereldeconomie tot stilstand werd gebracht. Interessant in die context is dat de onderzoekers van McKinsey meegeven dat ook deze recessie een normaal verloop kent.

Zoals gewoonlijk vallen de eerste klappen in de consumptiegerichte sectoren (zoals auto’s, duurzame huishoudelijke goederen, vrije tijd, textiel, horeca,…). Daarna volgen voedsel, dranken en tabak alsook de andere tot dan gevrijwaarde industriële sectoren. Als laatste in de rij komt de energiesector. Uit de bezettingsgraad van de verschillende sectoren in eigen land leiden we af dat het bovenstaand patroon zich ook bij ons duidelijk heeft afgetekend. De bezettingsgraad van de ijzer- en staalnijverheid (Cf. auto-industrie) kreeg de hardste klappen te verduren. Ook de textiel blijft ver onder z’n capaciteit. Inmiddels werden ook andere industriële sectoren (non-ferro, metaal en elektrotechnische nijverheid, plastiek en rubber. Met 70,1% blijft de gezamenlijke verwerkende nijverheid een heel stuk onder de normale bezettingsgraad van 75 à 80%. De vooral voor export bestemde halffabrikaten deelden ook zwaar in de klappen.

Hoe herken je het herstel?

Het herstel volgt evenwel een andere weg. Eerst nemen ICT en telecommunicatiediensten de draad weer op, gevolgd door voeding, dranken en tabak. Pas op het einde zullen de autosector en vervaardiging van duurzame consumptiegoederen hernemen. In het algemeen loopt de industrie danig achterop. Aangezien deze crisis veel dieper snijdt dat de voorgaande tekent zich mogelijks een ander herstelpatroon af dan we gewoon zijn geweest. Wellicht heeft deze crisis ook veel meer gemeen met de recessie van 2001-2003 toen geen enkele sector vooruitliep waardoor het veel moeilijker was om het keerpunt in te schatten.

We hebben er ook geen zicht op welke sectoren momenteel het hardst te leiden hebben onder de bankencrisis en de ermee gepaard gaande kredietschaarste. Evenmin tasten we in het duister omtrent het effect van de stimuleringsmaatregelen. In eigen land lijkt de bouwsector alvast te profiteren van een aantal maatregelen aangezien het ondernemersvertrouwen er een sterke herneming kende. Positief is ook dat het algemeen ondernemersvertrouwen zich gelijktijdig met het consumentenvertrouwen heeft hersteld. Daardoor kan een positieve spiraal ontstaan. Veel zal echter afhangen van de werkgelegenheidsevolutie tijdens de komende kwartalen. Er is inderdaad meer dan één zwaluw nodig om de lente definitief in te luiden.

Grafieken

Grafiek 1: Bezettingsgraad per sector (tot april 2009) 

 Bezettingsgraad per sector (tot april 2009)

Sectoren:

  1. Textielnijverheid
  2. Voedingsnijverheid
  3. Ijzer en staalnijverheid
  4. Non-ferronijverheid
  5. Metaalverwerkende en elektrotechnische nijverheid
  6. Papier- en kartonnijverheid
  7. Grafische nijverheid
  8. Houtverwerkende nijverheid
  9. Productie van bouwmaterialen
  10. Plastiek- en rubbernijverheid
  11. Chemische nijverheid
  12. Gezamenlijke verwerkende nijverheid
  13. Consumptiegoederen
  14. Uitrustingsgoederen
  15. halffabrikaten