AIG, verzekeraars als nieuwe zorgenkind?

Banken overal ter wereld worden overeind gehouden met overheidssteun. De kampioen wat overheidssteun betreft, is evenwel een verzekeraar. Terwijl Citigroup en Bank of America respectievelijk 50 miljard en 45 miljard dollar ontvingen van de Amerikaanse belastingsbetaler, volstond een kredietlijn van 150 miljard dollar niet voor AIG. Na bekendmaking van een totaal jaarlijks verlies van bijna 100 miljard dollar, besliste de Amerikaanse overheid om nog eens 30 miljard beschikbaar te stellen voor de verzekeraar.

Is AIG een alleenstaand geval of wordt de verzekeringssector het nieuwe zorgenkind voor de financiële wereld?

Credit default swaps, yet again

Het verhaal achter de gigantische verliezen van AIG is tekenend voor de kredietcrisis. AIG verkocht credit default swaps (CDS), een instrument om schuldeisers te verzekeren tegen een wanbetaling van hun schuldenaar. Op zich is daar weinig verbazingwekkend dat een verzekeraar zich inlaat met instrumenten die sterk gelijkaardig zijn aan verzekeringen. Probleem is dat er een onrealistische inschatting gemaakt werd van de risico’s en dat de blootstelling van de hypotheekmarkt de middelen van de groep te boven ging. Bovendien werden er te veel louter speculatieve posities ingenomen, waardoor AIG de laatste jaren veel weg had van een casino met verzekeringspoot.

Naarmate de crisis zich doorzet en er meer wanbetalingen plaatsvonden, kwam AIG in de problemen. Het segment waar het meeste verliezen geleden werden, viel opnieuw binnen de subprime hypotheekmarkt in de VS, waar wanbetalingen en gedwongen inbeslagnemingen schering en inslag werden. Een vaak voorkomende clausule in hun contracten stipuleerde dat AIG cash als onderpand moet aanbieden indien haar rating onder de beste norm viel. Toen de rating, onder druk van de verslechterende conjunctuur en de verlieslatende posities, inderdaad naar onder werd aangepast, moest AIG miljarden cash zoeken die ze niet hadden. De overheid greep in om te beletten dat de onderneming ten onder gaat.

Bekend plaatje

Doorheen de financiële crisis komt eenzelfde plaatje telkens opnieuw naar boven. Allereerst was de directe aanleiding voor de zware verliezen de hypotheekmarkt in de VS. Zo lang deze markt niet herstelt, zal de situatie van AIG precair blijven. Daarnaast valt een te grote afhankelijkheid van wiskundige risicomodellen op. Zoals “The Washington Post” verklaart beschouwde men de opbrengsten van CDS als makkelijke winsten aangezien computermodellen zware verliezen als extreem onwaarschijnlijk beschouwden. Dit makkelijk verdiende geld zette aan tot een toenemende blootstelling van de CDS-markt. In plaats van te focussen op de kerntaak begon de onderneming meer en meer te lijken op een hedge fund, speculatieve posities innemend om winsten op korte termijn na te jagen. Bernanke, voorzitter van de Federal Reserve, bestempelde de redding van AIG daarom als de meest betreurenswaardige episode van de hele financiële crisis.

Bovendien valt op dat AIG weinig transparantie nastreeft betreffende de werkelijke verliezen. Om de zo veel tijd vallen er nieuwe lijken uit de kast, waardoor de overheid ondertussen al vier keer moest ingrijpen om een faling te voorkomen. Een ander bekend verhaal is de bonuscultuur. AIG medewerkers op de CDS-markt werden niet alleen extreem goed betaald toen hun operaties winst opleverden, maar ook toen de belastingsbetaler moest bijspringen voor gemaakte verliezen. Zo reikte AIG recent 450 miljoen dollar aan bonussen toegekend aan de verantwoordelijken voor het miljardenverlies, met de bedoeling om “waardevolle medewerkers” niet te verliezen aan de concurrentie.

Typerend voor banken of voor verzekeraars?

Verzekeraars allerhande hebben te lijden onder de kredietcrisis door waardeverminderingen van hun aandelenportefeuille. Bovendien zullen de verliezen van obligatieverzekeraars oplopen indien meer ondernemingen failliet gaan en de waarde van obligaties dalen. De ratingverlaging door kredietbeoordelaar Fitch van Ambac Financial Group, de nummer twee obligatieverzekeraar van de VS, voorspelt alvast weinig goeds in dat verband, net als de recente zware koersdalingen van verzekeraars in de VS.

Tezelfdertijd lijkt het er op dat andere verzekeraars zich niet hebben laten inspireren door het business model van AIG en minder actief waren in de derivatenmarkt. AIG is daardoor meer gelijkaardig aan een bank (of eerder nog een hedge fund) dan aan een typische verzekeraar. 2009 wordt geen goed jaar voor de verzekeringssector. Tenzij nieuwe informatie opduikt, zullen verliezen van de grootte-orde zoals AIG ze optekent, evenwel uitblijven.